Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Çerçevesinde Beşinci Sınıf Türkçe Ders Kitabındaki Sözcük Öğretimi Etkinliklerinin Analizi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20585260Anahtar Kelimeler:
Etkinlik analizi, Maarif Modeli, söz varlığı, sözcük öğretimi, Türkçe öğretimiÖzet
Dil edinimi, dinamik bir süreçtir; erken çocukluk döneminde başlayan bu süreci etkili kılmak ve zenginleştirmek Türkçe öğretiminin amaçları arasındadır. Anlama ve anlatma becerilerinin en önemli unsuru olan sözcüklerin etkin kullanımı; kelime haznesinin zenginliğine, dilin yetkin bir şekilde kullanılma becerisine bağlıdır. Alıcı ve üretici dil becerilerini geliştirmek için de Türkçe ders kitaplarında sözcük öğretimi etkinliklerine yer verilmektedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programı ile hazırlanan MEB yayını ilköğretim 5. sınıf Türkçe ders kitabındaki etkinliklerin “sözcük öğretimi” açısından incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda “Türkçe dersi öğretim programı çıktıları ile İlköğretim 5. sınıf Türkçe ders kitabında yer alan sözcük öğretimi etkinlikleri uyumlu mudur?” ana problemine cevap aranacaktır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış, ilköğretim Türkçe 5. sınıf 2. ders kitabı “doküman analizi” yöntemiyle incelenmiştir. Yapılan incelemede araştırma verileri içerik analizi ile elde edilmiştir. Çalışmaya serbest okuma metinleri dâhil edilmemiştir. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile hazırlanan 5. sınıf 2. Türkçe ders kitabındaki etkinlikler sözcük öğretimi açısından incelenmiştir. Toplam 136 etkinlik içinde sözcük öğretimine 23 etkinlikte yer verildiği görülmüştür. Araştırma sonucunda, 5. sınıf Türkçe ders kitabındaki sözcük öğretim etkinliklerinin öğrenme çıktıları ile uyumlu olduğu görülmüştür. Türkçe ders kitabındaki etkinliklerin tema öğrenme çıktısıyla uyum göstermediği, sözcük öğretimi etkinliklerine toplam etkinlik sayısına oranla daha az yer verildiği görülmüştür. Kelime öğretim yöntemlerinden tahmin etme ve eşleştirmenin daha fazla kullanıldığı; görsellerle kelime öğretimi, bağlamdan hareketle kelime öğretimi, harfleri eksik veya karışık verilen kelimeleri tamamlama öğretiminin ise daha az kullanıldığı görülmüştür. Bu doğrultuda öğrenme çıktıları ile temalar arasında uyumun gözetilmesi, söz varlığı ögelerine yönelik etkinliklerin sayısının artırılması, farklı kelime öğretim yöntem tekniklerinin kullanılması önerilmektedir.
Referanslar
Aksan, D. (1987). Her yönüyle dil, ana çizgileriyle dilbilim. Türk Dil Kurumu Yayınları.
Aksan, D. (2015). Türkçe’nin sözvarlığı. Türk Dil Kurumu Yayınları.
Cin, A., Dalioğlu, S., Kavas, M., Dönmez, A., Han, C., Şener, F., Akyurt, G., Angın, L., Hülür Taşin, N., Sayılır, S. ve Sayılır T. (2024). Türkçe 5 Ders Kitabı. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
Çotuksöken, Y. (2000).Türkçe ve edebiyat ders kitapları nasıl olmalı? Milliyet Sanat Dergisi. 487(9), 7-10.
Demir, C. (2006). Türkçe/edebiyat eğitimi ve kişisel kelime serveti. Milli Eğitim Üç Aylık Eğitim ve Sosyal Bilimler Dergisi,169, 207-223.
Dilidüzgün, Ş. (2013). The efficiency of secondary school Turkish students in using cohesive devices. 13. Uluslararası Dil, Yazın ve Deyişbilim Sempozyumu. Basit Üslup, 1169-1182.
Göğüş, B. (1983). Ana dili eğitim programlarının niteliği. Türk Dili Dil Öğretim Özel Sayısı, (379-380), 40-48.
Karadağ, Ö. (2021). Kelime öğretimi (3. Baskı). Pegem Akademi .
Karakuş, İ. (2005). Türkçe, Türk dili ve edebiyatı öğretimi. Can Matbaa.
Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayın Dağıtım.
Karatay, H. (2007). Kelime öğretimi, Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(1), 141-153.
Korkmaz, Z. (1992). Gramer terimleri sözlüğü. Türk Dil Kurumu Yayınları.
MEB. (2024). Türkçe dersi öğretim programı. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
Numanoğlu, Ö. (2021). Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki sözcük öğretimi etkinliklerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Mersin Üniversitesi.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Türkoloji ve Sosyo-Kültürel Araştırmalar Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
