Boşnak Öğrencilerin Türkçede Karşılaştığı Anlamsal Yanılgıların İncelenmesi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20643715Anahtar Kelimeler:
Anlamsal aktarım, anlamsal yanılgılar, dil öğrenimi, Türkçe öğretimi, yalancı eş değerÖzet
Yabancı dil öğrenimi sürecinde biçimsel benzerlik taşıyan ancak anlamca birbirinden farklılaşan sözcükler, öğrenicilerde sistematik anlam hatalarına yol açmaktadır. Dilbilimde yalancı eş değerler ya da yaygın kullanımıyla false friends olarak adlandırılan bu olgular, özellikle birbirleriyle tarihsel temas içinde bulunmuş diller arasında belirgin biçimde ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkçe ile Boşnakça arasında biçimsel benzerlik gösteren ancak anlam bakımından farklılaşan sözcükleri incelemek ve bu sözcüklerin ana dili Boşnakça olan Türkçe öğrenicileri üzerindeki etkilerini somut örneklerle ortaya koymaktır. Araştırma, nitel ve betimsel karşılaştırmalı dilbilim yöntemiyle yürütülmüş; veriler doküman incelemesi ve sistematik sözlük taraması aracılığıyla oluşturulmuştur. Biçimsel benzerlik, temel anlam farklılığı, güncel kullanımda yer alma ve öğrenicilerde yanlış anlama yaratma potansiyeli taşıma ölçütleri esas alınarak 23 sözcük çifti belirlenmiş; liste alan uzmanlarının görüşüyle geçerlik açısından değerlendirilmiştir. Bulgular, incelenen sözcük çiftlerinin dört temel mekanizma aracılığıyla yanlış eşleştirmelere neden olduğunu ortaya koymaktadır: yazılış benzerliğine dayalı otomatik anlam aktarımı, ses sistemleri arasındaki yapısal farklılıklardan kaynaklanan fonolojik uyarlama, tarihsel ve kültürel etkileşimlerin ürettiği anlam kaymaları ve tesadüfi çağrışımlar. Ayrıca anlamsal yanılgıların bağlamın yetersiz olduğu kısa ifadelerde belirgin biçimde arttığı saptanmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda öğretim materyallerine yalancı eş değer notları eklenmesi, sözcüklerin bağlam içinde öğretilmesi ve karşılaştırmalı alıştırmalar ile kültürel farkındalık etkinliklerinin yabancı dil öğretim sürecine dahil edilmesi önerilmektedir.
Referanslar
Altun, H. O. (2020). Yalancı eşdeğerler nasıl tasnif edilmeli? Kazakça ve Türkiye Türkçesi üzerinde deneme. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (48), 27–46.
Chamizo-Domínguez, P. J. (2008). Semantics and pragmatics of false friends. Routledge.
Chamizo-Domínguez, P. J., & Nerlich, B. (2002). False friends: Their origin and semantics in some selected languages. Journal of Pragmatics, 34(12), 1833–1849.
Çiftçi, Ö. ve Demirci, R. (2019). Ana dili olarak Arapça konuşan öğrencilere Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde yalancı eşdeğer kelimelerin rolü. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2), 628–644.
Çolak, D. (2014, 24–25 Kasım). Saha Türkçesi ile Türkiye Türkçesi arasında yalancı eşdeğerler. II. Genç Akademisyenler Sempozyumu Bildirileri içinde (s. 595–625). Ankara.
Ergönenç Akbaba, D. (2007). Nogay Türkçesi ve Türkiye Türkçesi arasındaki yalancı eş değerler. Bilig, (42), 151–176.
Gouws, R. H., Prinsloo, D. J., & de Schryver, G.-M. (2004). Friends will be friends – true or false: Lexicographic approaches to the treatment of false friends. In G. Williams & S. Vessier (Eds.), Proceedings of the 11th EURALEX International Congress (pp. 797–806). Faculté des Lettres et des Sciences Humaines.
Karabulut, M. A. (2015). Türkçe ve Almanca arasındaki sözde eş değerler. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 32(1), 45–58.
Malcolm, N. (1996). Bosnia: A short history. New York University Press.
Mattheoudakis, M., & Patsala, P. (2007). English-Greek false friends: Now they are, now they aren’t. Proceedings of the 8th International Conference of Greek Linguistics. University of Ioannina.
Resulov, A. (1995). Akraba diller ve yalancı eş değerler sorunu. Türk Dili, (524), 916–924.
Škaljić, A. (1966). Turcizmi u srpskohrvatskom jeziku. Svjetlost.
Veisbergs, A. (1996). False friends dictionaries: A tool for translators or learners or both. In M. Gellerstam, J. Järborg, S.-G. Malmgren, K. Norén, L. Rogström, & C. R. Papmehl (Eds.), Proceedings of the 7th EURALEX International Congress (pp. 627–634). Novum Grafiska AB.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Türkoloji ve Sosyo-Kültürel Araştırmalar Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
