Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Iştip Bölgesindeki Yörük Masallarında Temalar

Özet

Kuzey Makedonya’nın doğusunda yaşayan Yörüklerde sözlü kültür hâkimdir. Tarihî olaylar, hikâyeler, masallar, atasözleri, deyimler, türküler, mâniler vs. yaşlılar tarafından gençlere anlatılarak nesilden nesile günümüze dek ulaştırılmıştır. Bir nevi destan geleneği devam etmektedir. Bellekte kalıcılığı ve kullanıldığı alanın genişliğinden dolayı masallar, halk kültürü içerisinde kendisine geniş yer bulmuştur. Masallar Türkçenin kullanıldığı hemen her coğrafyada var olan en yaygın halk edebiyatı türüdür. Bu çalışmada Yörük Masalları adı altında yayımlanan eserdeki kırk masal metninin tematik incelemesine yer verilmiştir. Günümüzde bu sözlü kültür zenginliğinin eskilere kıyasen azaldığı görülse de hâlâ devam etmekte ve gelecekte de edeceğine inanılmaktadır. Tarihimizi ve kültürümüzü öğrenmek ve gelecek kuşaklara aktarmak, en önemli görevlerimizden biri olmalıdır. Bu kültürün devam edebilmesi ve unutulmasını önlemek için yazıya geçirilmesi gerektiği de bir gerçektir. Yaşamakta olduğumuz bu güzel yerlere ve bu özel kültüre sahip çıkmak istiyorsak kendi tarihimizi ve kültürümüzü koruyup gelecek kuşaklara aktarmamız gerekmektedir. Nesilden nesile anlatma yoluyla nakledilen masal, fıkra, hikâye, efsane vs. halk ürünlerinin kültürümüzde ayrı bir yeri vardır. Masalların konuları, iyiliğin hayatımızdaki yeri ve kazancı, insan sevgisi ve adalete verilen önemdir. Her masalda iyiler ve kötüler yer almaktadır. Masalların sonunda muhakkak iyiler kazanan taraf olur. Masallar çeşitli özellikleriyle her yaştan insanın ilgisini çekmektedir. Bu nedenle masalları ele almak ve onların gelecek nesillere de aktarılması görevi önem arz etmektedir. Bu çalışmada Yörükler hakkında genel bilgiler, Yörüklerin tarihine genel bir bakış, yaşayış tarzları gibi konular incelenmiş aynı zamanda masallar hakkında genel bilgiler ve derlenmiş olan masallarda var olan temalar değerlendirilmiştir.