Geçmişten Günümüze Bazı Renk Adlarının Uğradıkları Anlam Değişmeleri Açısından Bir Derleme Çalışması

Özet

Bu derleme çalışması, Türkçenin çok katmanlı renk adları sistemini ve bu adların kültürel bağlamda kazandığı derin anlam farklılıklarını akademik bir perspektifle ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma, özellikle yeşil, siyah ve kırmızı renk adlarının tarihsel süreç içerisindeki anlam değişimlerini ve bu renklerin günümüzdeki çok boyutlu kullanımlarını incelemeye odaklanmıştır. Türkçenin ana renklerden ara renklere ayrılan geniş yelpazesi, dilin renk adları bakımından sahip olduğu çeşitliliği ve derinliği vurgulamaktadır. Renk adlarının anlam katmanlarının oluşumunda; kültür, medeniyet, coğrafya, iklim, yaşam tarzları ve inanç sistemleri gibi sosyo-kültürel faktörlerin etkileşimi incelenmiştir. Renk adlarının tarihsel seyrini analiz etmek amacıyla, Orhun Abideleri, Dîvânu Lugâti’t-Türk, Kutadgu Bilig, Dede Korkut Hikâyeleri ve Yunus Emre Divanı gibi Türkçenin ilk yazılı kaynakları temel veri setini oluşturmuştur. Ayrıca güncel kullanımların tespiti için atasözleri, deyimler, türküler ve güncel sözlükler de araştırmaya dâhil edilmiştir. Yapılan detaylı analizler sonucunda yeşilin başlangıçtaki coğrafi kullanımdan renk ve ikincil anlamlara geçişi; siyahın renk anlamının ötesinde olumsuzluk, yön ve sosyolojik kavramları ifade etme gücü ve kırmızının ise tarih boyunca mitolojik ve kültürel bağlamda anlam kaymaları ve birbirinin yerine geçme süreçleri detaylandırılmıştır. Sonuç olarak çalışma, Türkçenin bir renk adında dahi ne denli derinlikli bir kültürel ve dilsel mirası temsil ettiğini ortaya koymakta ve renk adlarının anlam değişimlerinin incelenmesiyle dilin kültürel derinliğinin bir kez daha anlaşılmasına katkı sağlamaktadır.